Geschiedenis

De Gemeente Loon op Zand bestaat uit drie kernen: Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer. De oudste van de drie is Loon op Zand, vroeger Venloon geheten. Het eerste deel is ‘ven’ wat verwijst naar een lage moerassige plaats. Het tweede deel is ‘loon’. De betekenis hiervan is hoge, bosrijke plaats of een plek in het bos dat voor landbouw geschikt is. Bij de aanleg van de snelweg N261, in november 1987, is schervenmateriaal uit de vroege IJzertijd (800-500 voor Christus) gevonden, wat duidt op bewoning van deze streek in die tijd.


Een belangrijk jaar voor Loon op Zand was 1269. In dat jaar werd het dorp Venloon met zijn heide, moeren en woeste gronden door de Hertog van Brabant in leen gegeven aan Willem van Horne. Loon op Zand werd toen een zogenaamde ‘Heerlijkheid’. Door de ligging bij het stuifzandgebied van de Loonse en Drunense Duinen ontwikkelde de plaatsnaam zich van ‘Venloon op ’t Sant’ via ‘Loon op ’t Sandt’ tot het huidige Loon op Zand. Vanaf 1811 vormt deze plaats samen met de andere 2 kernen de gemeente Loon op Zand.

Al voor 1400 ontstond bij Loon op Zand het gehucht ‘Kesthovel. Door het graven van een turfvaart werd deze plaats van groot economisch belang voor het omliggende gebied, dat voornamelijk uit veengronden bestond. Het aantal inwoners van het latere Kaatsheuvel is vanaf 1800 onstuimig gegroeid. Nadat de veengronden grotendeels waren afgegraven, ontwikkelde zich hier de leder- en schoenenindustrie. Tot de teloorgang van deze industrie in de jaren ’60-’70 was Kaatsheuvel in de wijde omtrek dan ook bekend om zijn schoenen.

De Moer, eveneens ontstaan in de 14de eeuw, is altijd klein gebleven en heeft een sterk agrarisch karakter. Zijn naam dankt dit dorpje aan de ligging in een veengebied: ‘moer’ betekent veengrond of moerassig land. Het uitbaten van veen door het steken van turf wordt ook wel ‘uitmoeren’ genoemd. Als overblijfsel van die periode zijn nog enkele vennen aanwezig in het landgoed ‘Huis ter Heide’.

Wilt u meer weten over de geschiedenis van onze gemeente, kijk dan eens op www.deketsheuvel.nl of www.heemkundekringloonoptsandt.nl voor meer informatie.
Zowel jong als oud kan op de website www.stuipzandloper.nl gegevens vinden over de landschapshistorie van het Nationaal Park en de gemeente Loon op Zand. Klik hiervoor op het logo van de gemeente Loon op Zand en vervolgens op de tijdlijn.